هنگامي که ميزان کلرامفنيکل درخون بيشتر از 25 ميلي گرم در کيلوگرم باشد روي مي دهد. شواهد و مدارک موجود دال بر اين است که سرکوب مغز استخوان نتيجه ي صدمه ميتوکندري و اختلال سنتز پروتئين ميتوکندري هاي موجود در مغز استخوان است. اين اختلال با افزايش غلظت سرمي آهن همراه است که به علت واکوئوله شده سلولهاي پيش ساز در مغز استخوان و آزاد شدن آهن موجود در ميتوکندري اريتروبلاست ها مي باشد. (پلمپ،2008)

1-5-3-2. کم خوني آپلاستيک
نوع دوم مسموميت خوني ايجاد شده توسط کلرامفنيکل، آپلازي مغز استخوان بوده که بسيار نادر است و به دوز دارو و دوره درمان بستگي ندارد. اين حالت موجب پن لکوپني پايدار و مرگ در اثر عفونت يا خونريزي مي گردد. يکي از نظريه هاي قوي در اين مورد اين است که گروهp-no2 کلرامفنيکل باعث توليد نيتروزوکلرامفنيکل و ساير واسطه هاي توکسيک شده که موجب تخريب سلولهاي پايه اي در انسان مي شوند.
1-5-3-3.سندرم خاکستري در نوزادان
اين عارضه ناشي از کمبود کلرامفنيکل ترانسفراز در نوزادان بخصوص نوزادان نارس تکامل نيافته است. اگر کلرامفنيکل بر حسب دوز بزرگسالان به اين نوزادان تجويز شود دچار اين عارضه خواهند شد. در اين عارضه طفل دچار کلاپس گردش خون، سيانوز خاکستري، بي ميلي، ضعف، کاهش فشارخون گشته و نهايتا به دليل تجمع زياد کلرامفنيکل در نتيجه اختلال در متابوليسم اين دارو از دنيا خواهد رفت. (اديب، 1368)
از ديگر عوارض اين دارو مي توان به التهاب اعصاب محيطي، التهاب اعصاب بينايي، اريتم مولتي فرم، تهوع، استفراغ، اسهال، التهاب دهان، التهاب زبان و هموگلوبينوري اشاره کرد.
باقيمانده هاي دارويي کلرامفنيکل در حيواناتي که منشاء تغذيه اي دارند از لحاظ ايجاد کم خوني آپلاستيک در انسان حائز اهميت است. حتي غلظت ناچيز کلرامفنيکل در شير، گوشت و ساير بافت هاي قابل مصرف اين حيوانات که توسط انسان مصرف مي شود، مي تواند باعث ايجاد کم خوني آپلاستيک شود. لذا مصرف اين دارو در حيواناتي که مصرف غذايي دارند ممنوع بوده و FDA نيز آن را غيرقانوني اعلام کرده و در طي چند سال اخير روشهاي متعددي براي تعيين باقي مانده کلرامفنيکل در بافت هاي مختلف پيشنهاد شده است.
چنانچه باكتري هاي مقاوم به آنتي بيوتيك هاي مورد استفاده در انسان، از طريق غذا به انسان منتقل شوند، باعث ايجاد عفونت در انسان مي شوند. بنابراين استفاده از آنتي ميكروبيالها در دام از لحاظ ايمني غذا مي تواند مشكل ايجاد كند زيرا با توجه به اين كه غذاهاي با منشأ حيواني مي توانند عامل بيماري هاي ناشي از غذا در انسان باشند، اين غذاها مي توانند وسيله انتقال پاتوژن هاي بيماري زا و عوامل ژنتيكي مقاومت نيز باشند. سالمونلا و كامپيلوباكتر ژژوني مهمترين پاتوژن هاي مشترك بين انسان و حيوان از لحاظ مقاومت ميكروبي هستند. (فقيهي، 1372)

1-6.زمان قطع دارو23
باقيمانده آنتي بيوتيک ها و متابوليت هاي آن در درون بافت ها و ارگان هاي طيور داراي اثرات سوء براي مصرف کننده هستند. به همين منظور براي اينکه اين موارد تا زمان کشتار طيور و مصرف گوشت آن به ميزان حداقل و ناچيزي برسد، مدتي قبل از کشتار از دادن دارو به طيور خودداري مي شود که تحت عنوان فاصله زماني قطع دارو بيان مي شود. اين زمان به نوع دارو، روش مصرف و نوع طيور بستگي دارد. اين فاصله زماني موجب مي گردد که باقيمانده اي از داروها در بافت نمانده و يا به حداقل مقداري مي رسد که خطري براي سلامت انسان نداشته باشد .
آنتي بيوتيک به درجات متفاوتي در بدن متابوليزه شده و بسته به نوع دارو ، طريقه و سرعت دفع آن متفاوت است. بر همين اساس ميزان بقاياي بافتي و زمان منع مصرف داروها نيز متفاوت مي باشد.
در صورت عدم رعايت زمان منع مصرف، باقي مانده دارويي در نسج دام باقي مانده و سپس وارد زنجيره غذايي انسان مي شود. بنابراين پايش و کنترل باقي مانده اين داروها در توليدات دامي از نقطه نظر بهداشت عمومي الزامي مي نمايد.
زمان پرهيز از مصرف داروها توسط سازمان نظارت بر غذا و دارو براساس اطلاعات فارماکوکنيتيک دارو محاسبه و ثبت شده و توليد کننده موظف است آن را در بروشورها و تبليغات خود اعلام کند.
زمان منع مصرف دارو عبارت است از دوره زماني بعد از آخرين نوبت تجويز دارو تا زماني که غلظت دارو در بافت ها و فرآورده هاي خوراکي که حداقل سرعت پاکسازي از دارو را دارند به حد مجاز مصرف در انسان برسد. به صورت آماري دوره منع مصرف با اطمينان 95 درصد و زماني که باقيمانده دارويي در 99 درصد حيوانات مورد بررسي کمتر از غلظت مجاز در انسان برسد توسط سازمان نظارت بر غذا و دارو پذيرفته و اعلام مي گردد. طول دوره منع مصرف يک دارو در گونه هاي حيواني مختلف متفاوت بوده و بسته به طول درمان، روش مختلف تجويز دارو و فرمولاسيون هاي مختلف يک دارو فرق مي کند. در جدول 1-1- زمان پرهيز از مصرف برخي داروهاي مورد استفاده در طيور آمده است.

جدول 1-1 .زمان پرهيز از مصرف برخي داروهاي مورد استفاده در طيور
آنتي بيوتيک
زمان منع مصرف قبل از کشتار
کلرتتراسايکلين
يک روز
لينکومايسين به همراه لازالوسيد
پنج روز
اکسي تتراسايکلين ( تزريقي)
پنج روز
دي هيدرو استرپتومايسين سولفات
سي روز
اريترومايسين فسفات
يک روز
جنتامايسين سولفات ( تزريقي)
سي و پنج روز
اسپکتينومايسين دي هيدروکلرايد پنتاهيدرات
پنج روز
تايلوزين
پنج روز
کلرامفنيکل
استفاده از آن ممنوع است

1-7. باقي مانده دارويي
باقيمانده دارويي يک فرآورده دارويي، به هر نوع ماده فعال فارماکولوژيکي که محصول تجزيه يا متابوليسم دارو در بدن حيوان توليد کننده فرآورده هاي غذايي است، اطلاق مي شود.
به علت تهديد سلامت انسان در اثر وجود باقي مانده آنتي بيوتيکي حداکثر ميزان مجاز اين باقي مانده ها را با توجه به ميزان دريافت مجاز روزانه24 جهت انسان تعيين مي نمايند.

1-7-1. ميزان دريافت مجاز روزانه
بطور کلي ميزان دريافت مجاز روزانه بالاترين مقدار مجاز مواد شيميايي، بدون اثرات نامطلوب در سلامتي مصرف کننده است که مي تواند بطور روزانه مصرف شود.واحد آن بر حسب ميکروگرم در شخص در روز بوده و مبناي محاسبه آن وزن متوسط 60 کيلوگرم مي باشد.

1-7-2. حداکثر باقي مانده مجاز دارويي25
حداکثر مقادير باقيمانده دارويي، به حداکثر غلظت قابل قبول باقيمانده هاي دارويي در مواد غذايي به دست آمده از حيوانات درمان شده اطلاق مي شود.
در روند صدور مجوز براي فراورده هاي تجارتي، رويه زيردر اتحاديه اروپايي رعايت مي گردد:
– در مدارک مربوط به بي خطر بودن دارو، مقدار قابل قبول دريافت روزانه باقيمانده ها براي انسان ذکر ميشود.
– در مدارک مربوط به باقيمانده هاي دارويي حداکثر مقادير باقيمانده ها مشخص ميگردد که مي تواند براي محاسبه طول دوره پرهيز به کار گرفته شود.
مقادير MRL در بسياري از موارد از كشوري به كشور ديگر متفاوت است. در بيشتر كشورهاي در حال توسعه، هيچ مقداري به عنوان MRL توسط امور بهداشت مشخص نشده است. تعيين مقدار MRL ملي براي هر كشوري لازم و ضروري است و متاسفانه در كشور ما هنوز آنرا براي داروهاي دامپزشكي از جمله آنتي بيوتيكهاي مصرفي در طيور مشخص نكرده اند به همين دليل ضروري است كه ضمن تدوين هر چه سريعتر مقادير MRL براي انواع آنتي بيوتيك ها در فرآ ورده هاي دام، طيور و آبزيان، روش هاي سريع و اقتصادي براي جستجوي وجود باقيمانده ها در مواد غذايي با منشاء دامي در دسترس و قابل استفاده باشندتا بدين وسيله نظارت بهتري بر نحوه مصرف آنتي بيوتيك و باقيمانده هاي ناشي از آنها صورت پذيرد.(ميراندا26 ،2009)

1-7-3.آثار سوء ناشي از باقيمانده دارويي
1-7-3-1.خطرات باقيمانده ها براي مصرف کنندگان
آثار سوء بهداشتي باقي مانده آنتي بيوتيکي در مصرف کننده هاي فرآورده هايي که حاوي اين باقي مانده ها هستند در دو سطح مستقيم و غير مستقيم قابل بررسي است.
خطرات مستقيم شامل تاثيرات سمي بر اندام، آلرژيهاي غذايي، ناقص الخلقه زايي، جهش زايي و سرطانزايي مي باشد.
آنتي بيوتيک ها نيز مانند داروهاي ديگر ممکن است اثرات جانبي نامطلوبي را سبب شوند. آنتي بيوتيک هايي نظير سفالوسپورين ها ( به استثناي سفالوريدين) و اريترومايسين سميت کمي دارند در حاليکه بسياري از آنتي بيوتيک ها بالقوه از سميت بالايي برخوردار مي باشند. از دسته اخير مي توان از آنتي بيوتيک هايي مانند آمينوگليکوزيدها، پلي ميکسين وکلرامفنيکل نام برد. برخي از اين عوارض برگشت پذير و برخي برگشت ناپذير مي باشند.
از جمله عوارض جانبي مي توان به ايجاد اختلالات کبدي در نتيجه مصرف تتراسايکلين ها اشاره نمود. تتراسايکلين ها به علت ممانعت از رشد فلور ميکروبي طبيعي روي پوست يا غشاهاي مخاطي باعث ايجاد جوش مي گردند. همچنين ممکن است در درمان با پني سيلين ها اثرات جانبي آلرژي زايي مشاهده شود. علائم آن متعدد است و در هر لحظه از طول درمان ممکن است ظاهر شود که بستگي به حساسيت هاي فردي دارد. از خطرناک ترين اثرات جانبي پني سيلين ها، شوک آنافيلاکتيک است که ممکن است منجر به مرگ گردد.)مهمترين خطرات ناشي از آلرژي مربوط به بقاياي پني سيلين در شير مي باشد)
آنتي بيوتيک ها مي توانند باعث ايجاد ناقص الخلقگي و سرطان شوند. به عنوان نمونه مي توان از کاربادوکس يا نيتروفوران ها نام برد که مصرف دسته اخير به همين علت امروزه در صنعت پرورش دام و طيور ممنوع است.
برخي از اثرات جانبي که ممکن است در اثر باقي مانده هاي آنتي بيوتيکي بوجود آيد در جدول زير ذکر گرديده است.

جدول 2-1 برخي اثرات جانبي در اثر باقي مانده هاي آنتي بيوتيکي
آنتي بيوتيک
اثرات جانبي

آلرژي
خوني
کليوي
کبدي
عصبي
پني سيلين G
++

+
آموکسي سيلين ، آمپي سيلين
++

S
کلرامفنيکل
S
++

S
تيامفنيکل
S
+

تتراسايکلين ها
S
S

S

جنتامايسين ، توبرامايسين
S

+

++
استرپتومايسين
++
S
S

++
ونکومايسين
++

S

+
نيتروفورانها
++
S

S
++
ناليديکسيک اسيد
S
S

+

سولفاناميدها
++
S
S
S

++ نسبتا فراوان + نادر S بسيار نادر

خطرات غير مستقيم که با گزينش سويه هاي مقاوم باکتريايي مرتبط است و ميتواند سبب بروز بيماريهاي باکتريايي گردد که درمان آنها در انسان دشوار است. به طور نظري امکان بروز چهار حالت بالقوه ذيل وجود دارد:
– گزينش مستقيم باکتري هاي مقاوم در انسان به علت وجود باقيمانده هاي آنتي بيوتيکي در مواد غذايي
– تغيير کلي در ميکروفلور گوارشي ناشي از وجود باقي مانده ها
– گزينش باکتري هاي مقاوم بيماري زا در دستگاه گوارش حيوانات که اين امر به آلودگي مواد غذايي براي مصرف کنندگان منجر ميگردد.
– گزينش باکتري هاي مقاوم غير بيماري زا در بدن حيوان که به آلودگي محصولات غذايي و مصرف کنندگان اين باکتري ها منجر ميگردد.

1-7-3-2.خطرات ايجاد اختلال در فروش محصولات
باتوجه به بحران هاي مختلف مرتبط با فرآورده هاي غذايي ، تمام کشورها تمايل دارند مصرف کنندگانشان از گوشتي استفاده کنند که از نظر کيفيت و نيز از نظر بهداشتي مورد قبول باشد لذا بقاياي دارويي در اين فرآورده ها ممکن است فروش آنها را در هر دو سطح ناحيه اي و بين المللي با مشکل مواجه سازد بويژه در مورد گوشت طيور به علت رقابت شديدي که بين کشورهاي صادر کننده درجريان است حساسيت بيشتري وجود دارد.(افشارمازندران، 1381)
از بين بردن ميکروب ارگانيسم مفيدي که

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید