کيفيت غذا ،به صورت مکمل هاي غذايي
4- افزايش ضريب جذب برخي از ترکيبات غذايي مثل اسيد هاي آمينه ضروري
5- افزودن به برخي از فراورده هاي گوشتي يا آبزيان خوراکي جهت محافظت از فساد ميکروبي (کريم،1390)
استفاده از آنتي بيوتيكها جهت ارتقاء رشد دام از طرفي باعث بهبود كيفيت محصول مي شود، طوري كه محتواي چربي گوشت حاصل از حيوان كمتر و محتواي پروتئيني آن بيشتر خواهد بود و به علاوه ممكن است در كنترل پاتوژنهاي مشترك بين انسان و دام مانند سالمونلا نيز نقش داشته باشد. از طرف ديگر استفاده از هرگونه آنتي بيوتيك با ايجاد مقاومت در باكتري ها همراه است. در نقاط مختلف جهان استفاده از آنتي بيوتيك ها به عنوان ارتقا ءدهنده رشد بسيار متفاوت است، به عنوان مثال در حال حاضر در سوئد استفاده از آنتي بيوتيك ها به عنوان ارتقاءدهنده رشد ممنوع شده است ولي در ايالات متحده انواع مختلفي از اين داروها به اين منظور استفاده مي شوند.
صد ها نوع آنتي بيوتيک وجود دارد که هر کدام به منظور خاصي با توجه به تاثير و نقش عمده اي که دارند مورد استفاده قرار مي گيرد. افزودن آنتي بيوتيک به ميزان 10 تا 40 گرم در هر تن جيره غذايي به عنوان عامل تحريک رشد بکار رفته و در مواردي که پيشگيري يا درمان مورد نظر باشد مقادير بيشتري استفاده مي شود.
طبق قوانيني که در سال 1968 توسط مديسينال اکت14 در انگلستان وضع گرديده، آنتي بيوتيک ها به دو دسته درماني و مکمل جيره غذايي تقسيم مي شوند:
الف.آنتي بيوتيکهاي درماني، که آن گروه از آنتي بيوتيک ها هستند که الزاما بايد توسط دامپزشک تجوير شوند. اين داروها به منظور درمان يا پيشگيري از بيماري ها بکار رفته و عموما تنها براي مدت زمان بسيار کوتاهي به حيوانات داده مي شوند.
ب.آنتي بيوتيک هاي مکمل جيره غذايي، آن دسته از آنتي بيوتيک ها هستند که بدون نياز به تجويز دامپزشک، جهت مصرف در حيوانات به سهولت در دسترس بوده و به منظور افزايش توليد حيوانات مورد استفاده قرار مي گيرند . اين داروها موجب بروز مقاومت به آنتي بيوتيک هاي درماني نمي شوند.
لازم به ذکر است که مصرف آنتي بيوتيک ها جهت درمان عفونتهاي حاد دامي تنها در يک دوره کوتاه مثلا در يک دوره 1 تا 7 روزه صورت مي گيرد، حال آنکه وقتي هدف از مصرف آنتي بيوتيک ها سرعت بخشيدن به روند رشد حيوان، افزايش وزن و يا پيشگيري از يک يا چند بيماري باشد ممکن است دارو به مدت بسيار طولاني، حتي در تمام طول زندگي حيوان مصرف شود.

1-4-5-2.انواع آنتي بيوتيک از نظر ميزان سميت
آنتي بيوتيكها را بر حسب وسعت و ميزان سميت (روي كليه، كبد، مغز استخوان) به سه درجه مي توان تقسيم كرد:
آنتي بيوتيكهايي كه داراي سميت كم مي باشند مانند پني سيلين، تتراسيكيلين، اريترومايسين
آنتي بيوتيكهايي كه سميت متوسط دارند مانند استرپتومايسين، پلي ميكسين ها
آنتي بيوتيكهايي كه سميت زيادي دارند مانند كلرامنفنيكل، باسيتراسين، كانامايسين، نئومايسين
استفاده غيرمنطقي از داروها، به يك مشكل بهداشتي در سراسر جهان تبديل شده است، چرا كه مي تواند براي سلامتي انسان خطرناك باشد. به دليل اهميت مصرف منطقي داروها، شبكه بين المللي مصرف منطقي داروها15 در سال 1989 به منظور بهبود مصرف داروها تأسيس شد. استفاده نادرست از داروهاي آنتي ميكروبيال يكي از موارد استفاده غيرمنطقي از داروهاست. بر اساس آمار موجود، لزوم استفاده از آنتي بيوتيك ها در انسان در 20 تا 50 درصد موارد مورد ترديد و 40 تا 80 درصد موارد استفاده از آنتي بيوتيك ها در دام غيرضروري مي باشد. هرگونه استفاده از آنتي بيوتيك ها در انسان و حيوانات مي تواند با افزايش مقاومت ميكروبي همراه باشد. مقاوم شدن باكتري ها در مقابل آنتي بيوتيك ها، با نقص در پاسخ به درمان همراه است كه مي تواند باعث افزايش خطر مرگ و مير، طولاني شدن دوره بيماري ها و افزايش ناتواني در افراد وهزينه هاي درماني شود.
با توجه به عوارض ناشي از استفاده زياد از آنتي بيوتيك ها و با توجه به اين كه به هر حال استفاده از آنها در دامپزشكي به خصوص در موارد درمان، مهم است، اين داروها بايد به طور صحيحي مورد استفاده قرار بگيرند، طوري كه كمترين خطر را براي سلامت حيوان و سلامت عموم ايجاد كند. (فقيهي،1372 )

1-4-5-3.اهداف و مکانيسم عمل آنتي بيوتيکها
همه آنتي بيوتيکها با تاثير بر ديواره و يا غشاي سيتوپلاسمي موجبات مهار رشد يا مرگ باکتري را فراهم مي آورند.
نفوذ آنتي بيوتيك به داخل باكتري از قوانين حاكم برعبوراز غشاء از نوع ليپوپروتئين تبعيت مي كند. انواع مكانيسم هاي غشايي به اين صورت هستند:
* انتشار غير فعال، که براي آنتي بيوتيكهاي محلول در چربي مي باشد.
* فيلتراسيون، مخصوص مولكولهاي كوچك آب دوست كه از طريق كانال هايي به نام پورين16 از ديواره عبورمي کنند، مي باشد.
* انتقال فعال، که به واسطه وجود آنزيمهايي تحت عنوان پرميزها17 اعمال مي شود و از طريق فراهم آوردن انرژي لازم عمل مي كند.
سه هدف ازعمل آنتي بيوتيک ها :
نخستين هدف، پوشش باكتريايي(ديواره غشاء سيتوپلاسمي) مي باشد. متلاشي و يا حتي نابودي بخشي از پوشش باكتريايي موجب تضعيف باكتري شده و مي تواند منجر به تركيدن ناشي از فشار داخلي گردد.
بتا لاكتامها(پني سيلين ها و سفالوسپورين ها): به داخل ديواره باكتري نفوذ كرده و از سنتز آن در هنگام تقسيم ميكروارگانيسم جلوگيري مي كنند. بدين ترتيب بتا لاكتامها در طول تكثير فعال بر روي ميكروارگانيسم ها تاثير گذارند.
آمينوگليكوزيدها(جنتامايسين، استرپتومايسين، اسپكتينومايسين) و پپتيدها(كليسيتين): به طور مستقيم به غشاء سيتوپلاسمي متصل شده و موجب پارگي ساختار ليپوپروتئين و نهايتا موجب مرگ ميكروارگانيسم مي شوند. اين تاثير باكتري كشي هم براي باكتري در حالت نهفته و يا خاموش(براي مثال موارد عفونتهاي مزمن) و هم براي ميكروارگانيسم در مراحل تكثير صادق است.
دومين هدف: DNA باكتريايي
سولفاناميدها و تري متوپريم سنتز عناصر ساختماني DNA را مهار مي كنند. اين عمل موجب توقف تكثير ميكرو ارگانيسم ها مي گردد اگر چه به مرگ آنها منجر نمي شود.بنابراين خاصيت آنها توقف رشد باكتريها است.
كينولونها تكثير و رونويسي DNA را مهار مي كنند و بدين ترتيب موجبات توقف متابوليسم باكتريايي و مرگ سريع آن را سبب مي شوند.بنابراين خاصيت آنها باكتري كشي است.

سومين هدف: اجزاي دخيل در سنتز پروتئين
برخي از آنتي بيوتيكها قادرند به ريبوزومها اتصال يابند و موجبات بروز نقايصي در سنتز پروتئينها را فراهم سازند.
آمينوگليكوزيدها: سبب توليد پروتئينهاي غير طبيعي مي شوندكه اين بدكاري به مرگ باكتري منجر مي گردد. (خاصيت باكتري كشي)
ماكروليدها و تتراسيكلين ها: سنتز پروتئينها را مهار كرده و موجبات توقف تكثير ميكروارگانيسم ها را فراهم مي آورند بدون آنكه آنها را بكشند.(خاصيت متوقف كننده رشد باكتري)
فلورفنيكل: به مهار پپتيديل ترانسفرازمي پردازد و بدين ترتيب از انتقال آمينواسيدها به زنجيره هاي پپتيدي در حال ساخت جلوگيري مي كند.(خاصيت متوقف كننده رشد باكتريها) (افشار مازندران، 1381)

1-5.تاثير استفاده از آنتي بيوتيك ها در دام بر سلامتي انسان
استفاده از آنتي بيوتيك ها در حيوانات همانند انسان ها افزايش چشمگيري داشته و منجر به درمان بسياري از بيماري هاي عفوني در دام شده است. با اين حال بر اساس شواهد، استفاده نادرست از آنتي ميكروبيال ها براي سلامت عمومي ايجاد خطر مي كند. استفاده زياد از آنتي ميكروبيال ها در سيستمهاي توليد غذا در مقاوم شدن باكتري ها نقش دارد زيرا هر چه بيشتر داروي آنتي ميكروبيال در حيوان مورد استفاده قرار بگيرد ميكروارگانيسم ها بيشتر با اين داروها مواجهه پيدا مي كنند و احتمال ايجاد مقاومت بيشتر خواهد شد. براي مثال مشاهده شده است كه استفاده زياد از ويرجينيا مايسين18 در دام به عنوان ارتقاء دهنده رشد در ايالات متحده با مقاومت به استرپتوگرامين19 ها در انتروكوكسي فسيوم همراه است ولي چون از آووپارسين20‌ استفاده نشده است مقاومت به گليكوپپتيدها در انتروكوكسي مشاهده نشده است. در ژاپن و در مطالعه DANMAP21نيز بين شيوع مقاومت نسبت به يك دسته آنتي بيوتيكي خاص در اشرشياكلي با استفاده كلي از آن دسته دارويي در حيوان ارتباط مستقيم مشاهده شده است. استفاده از آنتي بيوتيكها منجر به اعمال فشار انتخابي بر باكتري ها شده و باعث مي شود باكتري ها ماده ژنتيكي مقاومت را كسب كنند. هر چه آنتي بيوتيك ها بيشتر مورد استفاده قرار گيرند، احتمال ايجاد مقاومت در باكتري ها بيشتر خواهد بود. حتي يك مقاومت خفيف هم مهم است زيرا مي تواند شروع يك مشكل باليني و ايجاد مقاومت شديد باشد.
اهميت تاثير استفاده از داروهاي آنتي بيوتيك در حيوانات بر سلامت انسان، به خصوص از زماني مطرح شد كه محققي به نام اسوان22 و همكارانش اعلام كردند كه باكتري هاي مقاوم به آنتي بيوتيك ها كه بر اثر استفاده از اين داروها در دامپروري ايجاد شده اند، به انسان از طريق محصولات غذايي دامي منتقل شده اند و منجر به كاهش اثربخشي داروهاي آنتي ميكروبيال در بيماري هاي انسان شده است.

1-5-1.فرايند فارماکوديناميک کلرامفنيکل(تاثيرداروبر بدن)
اين آنتي بيوتيک عمدتا به صورت باکتريواستاتيک اثر مي کند. اما در غلظت هاي بالا و يا در مقابل ميکروارگانسيم هاي حساس ممکن است باکتريسيدال باشد.
مکانيسم اثر آن مهار سنتز پروتئين با اثر بر روي ريبوزوم است و با اتصال به ريبوزوم 50s باکتري با جلوگيري از فعاليت پيتيديل ترانسفراز از ساخت پروتئين جلوگيري مي کند. کلرامفنيکل در ضمن از پيوند آمينوآسيل – Trna به محل پيتيديل ترانسفراز نيز جلوگيري مي کند. اريترومايسين، کليندامايسن، لينکومايسين به همين قسمت از پيکره باکتري متصل مي شوند ولي کلرامفنيکل با داشتن ميل ترکيبي به ميتوکندري ريبوزومي با آنها متفاوت بوده و در سلولهاي با سرعت تمايز بالا در پستانداران مثل سلولهاي مغز استخوان نيز موثر است و به اين شکل موجب تضعيف برگشت پذير سلولهاي مغز استخوان مي شود. (فاطمي، 1388)

1-5-2.فرايند فارماکوکينيتيک کلرامفنيکل( اعمال بدن بر دارو)
درصورت تجويز خوراکي به سرعت و کامل جذب مي شود و بعد از گذشت 30 دقيقه به حد اکثر غلظت خوني مي رسد. وجود غذا در معده به جذب بهتر آن کمک مي کند. فرم تزريقي آن به صورت IM و SC به خوبي جذب مي شود و لازم نيست فقط IV تزريق شود. هر دو فرم خوراکي و تزريقي در مخاط گوارش و کبد هيدروليز مي شود و به تمام بافت ها و مايعات بدن مانند چشم و پروستات و مايع مفصلي وارد مي شود تا 50 درصد غلظت خوني آن وارد مايع مغزي نخاعي شده و در صورت التهاب پرده مننژ اين مقدار افزايش مي يابد. مي تواند وارد شير شده و از سد جفت بگذرد. در خون 30 درصد با پروتئين ها ترکيب مي گردد. 10 درصد به شکل فعال و 90 درصد به شکل غير فعال از کليه دفع مي شود بنابراين براي درمان عفونتهاي دستگاه ادراري چندان مناسب نيست. البته شکل فعال آن مقدار کمي دفع صفراوي يا مدفوعي دارد. نيمه عمر کلرامفنيکل در گونه هاي مختلف پرندگان بسيار متفاوت بوده وبين 26 دقيقه در کبوتر تا 5 ساعت در عقاب متفاوت است. به طور متوسط غلظت درماني مناسب آن در پلاسما 5- 15 ميکروگرم در ميلي ليتر گزارش مي شود. (اديب، 1368)

1-5-3.اثرات توکسيک و جانبي کلرامفنيکل
1-5-3-1. مهار برگشت پذير مغز استخوان
اين نوع از کم خوني رايج تر بوده و مربوط به سرکوب پيش سازهاي اوليه گلبول قرمز در مغز استخوان است که در رابطه ي مستقيم با دوز تجويزي دارو دارد.
اثرات آن قابل برداشت بوده ومعمولا

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید