خاک خصوصيات خاکهاي راندزين را دارا است. از نظر تفرجگاهي خاک منطقه خوب و مناسب ميباشد و در قسمت غربي پارک محدوديتهاي جزئي از نظر نفوذپذيري کم خاک وجود دارد [116].

(2-2) وضعيت اقليمي جنگلهاي نور و سيسنگان
اطلاعات و نمودارهاي مربوط به دما، نزولات و رطوبت نسبي با استفاده از اطلاعات هواشناسي شهرستان نوشهر که نزديکترين ايستگاه هواشناسي به جنگلهاي نور و سيسنگان ميباشد، محاسبه و ترسيم شده است. اين اطلاعات در فاصلهي 28 سال گذشته يعني از سال 1355 تا 1383 ثبت شدهاند.
ميانگين دماي ماهيانه در اواخر دي و اوايل بهمن (ژانويه و فوريه) کمترين مقدار را داشته و در ماههاي تير و مرداد (جولاي و آگوست) به حداکثر مقدار خود ميرسد و سپس تا ديماه سير نزولي طي ميکند. ميانگين حداقل دماها در هيچ ماهي از سال در طي 20 سال گذشته زير صفر نبوده است. ميانگين درجهي حرارت ساليانه 3/15 درجهي سانتيگراد بوده که گرمترين ماههاي سال تير و مرداد و سردترين ماه سال دي ميباشد [3].
ميزان بارندگي ساليانه 1300 ميليمتر و حداکثر بارندگي در ماه آبان به ميزان 257 ميليمتر ميباشد. ميزان رطوبت در گرمترين ماه سال يعني مرداد کمترين و در سردترين ماه سال يعني اسفند بيشترين ميزان را دارا بوده است [3].
تير ماه حساس ترين زمان براي بروز خشکي بوده و هر چند سال يک بار به مدت کوتاهي دوره خشکي رخ ميدهد، در نتيجه اين منطقه فاقد فصل خشک است [3].

شکل (2-2) نمودار آمبروترميک شهرستان نوشهر

(2-3) روش تحقيق
پس از تهيه نقشه و بازديد از منطقه، اقدام به جمعآوري نمونهها گرديد. جمعآوري نمونهها در طي فصول بهار، تابستان و پاييز سال 1390 و نيز بهار سال 1391 انجام گرفت و اطلاعات، از 62 قطعهي نمونهبرداري48 با ابعاد 400 متر مربع در جنگل نور و 20 قطعهي نمونهبرداري با ابعاد 100 متر مربع در جنگل سيسنگان برداشت شدند. بر اساس تجربياتي که در مورد سطح قطعهي نمونهبرداري صورت گرفته است، حداقل سطح براي منطقه جنگلي، 100 تا 400 مترمربع در نظر گرفته ميشود [76، 18، 117]. اندازههاي مختلف قطعات نمونهبرداري به علت تفاوت در غنا و تراکم گياهان و تفاوت در پوششگياهي ميباشد. همچنين، جنگل سيسنگان عمدتاً از درختان و درختچههاي شمشاد که بصورت غالب هستند تشکيل شده است و پوشش گياهي کف آن نسبت به جنگل نور بسيار کمتر است. در جمعآوري نمونهها، گونههاي گياهي خارج از قطعات نمونهبرداري نيز جمعآوري شدند. ليست گياهان موجود در هر قطعه به همراه اطلاعات مکاني از جمله طول و عرض جغرافيايي، تاريخ جمعآوري، رويشگاه و شکلزيستي يادداشت و ضرايب براون- بلانکه براي هر کدام اعمال شد:
ضريب r براي گياهي که تنها يک بار در پلات ديده شده است،
+ براي گياهاني که به تعداد کم در پلات وجود دارند،
1 براي گياهاني با پوشش کمتر از 5 درصد،
2 براي گياهاني با پوشش 5 تا 25 درصد،
3 براي گياهاني با پوشش 25 تا 50 درصد،
4 براي گياهاني با پوشش 50 تا 75 درصد،
و 5 براي گياهاني که پوشش 75 تا 100 درصد دارند، استفاده شده است.
طي جمعآوري از گونههاي گياهي عکس نيز تهيه شده است. گياهان موجود در هر پلات پس از جمعآوري، در کيسههاي پلاستيکي قرار داده شده و پس از انتقال به آزمايشگاه توسط روزنامه و مقوا و تخته پرس، خشک و پرس ميشدند.

(2-3-1) شناسايي گونههاي گياهي
شناسايي گونههاي گياهي بر اساس کتب فلورا ايرانيکا [117] و مجموعهي فلور ايران [118]، فلور رنگي ايران [119]، فلور عراق [120]، فلور شوروي [121] و فلور ترکيه [122] ميباشد. شناسايي گياهان نهانزاد آوندي با استفاده از نهانزادان آوندي ايران [123] انجام شد. اسامي تمامي گونهها و مؤلفان با استفاده از سايت IPNI [124] بررسي شده است و تيرهبنديها نيز بر اساس APG III ميباشد [125، 126].

(2-3-2) نگهداري نمونهها
نمونههاي گياهي پس از شناسايي بر روي شيتهاي مخصوص چسبانده شده و اطلاعات مربوط به آن يادداشت شدند. پس از نوشتن شمارههاي هرباريومي مخصوص هر گونه، نمونهها به هرباريوم دانشگاه مازندران انتقال يافتند.

(2-3-3) تعيين اشکال زيستي گونهها
شکل زيستي هر گونه با استفاده از سيستم طبقهبندي رانکاير انجام گرفت [127]. در اين سيستم، محل قرارگيري بافتهاي پايا (تجديد حياتکننده) تحت شرايط اقليمي مختلف به عنوان معيار اصلي تقسيمبندي گياهان انتخاب گرديده است. بر اين اساس، پنج شکل زيستي اصلي تشخيص داده شده است:
فانروفيتها:
درختان و درختچههايي هستند که جوانههاي احيا کنندهي آنها در رأس شاخهها و بالاتر از ارتفاع 25 سانتيمتري قرار ميگيرند؛ اين شکل زيستي در مناطق مرطوب گرمسيري که گياهان در معرض يخبندان و خشکي قرار ندارند، چيرگي دارد.
کاموفيتها:
گياهان بوتهاي پاکوتاهي هستند که جوانههاي مولد شاخ و برگ سال بعد آنها بين ارتفاع 25 سانتيمتري و سطح خاک قرار ميگيرند؛ اين شکل زيستي در مناطقي فراوان است که پوشش برف در طي ماههاي سرد زمستان آنها را کم و بيش محافظت ميکند.
هميکريپتوفيتها:
گياهاني علفي هستند که جوانههاي مولد شاخ و برگ سال بعد آنها در سطح زمين قرار ميگيرند. اندامهاي هوايي اين گياهان در انتهاي فصل رشد خشک ميشوند و بقاياي آنها به همراه لايهي نازک خاک يا برف، جوانههاي احيا کننده را در برابر عوامل نامساعد محيطي حفاظت ميکنند؛ اين شکل زيستي شاخص مناطق معتدل مرطوب است.
کريپتوفيتها:
گياهاني هستند که با شرايط نامساعد سرد يا خشک به خوبي سازش يافتهاند و در اين مناطق از طريق جوانهها، پيازها و ريزومها که کاملاً در زير خاک يا آب قرار ميگيرند تجديد حيات مييابند.
کريپتوفيتها به سه گروه تقسيم ميشوند: الف- هلوفيتها، گياهان آبزي هستند که جوانههاي احياکنندهي آنها درون آب غوطهور هستند، ولي ساقههاي رويشي آنها بالاتر از سطح آب نيز قرار ميگيرند. ب- هيدروفيتها، گياهاني آبزي هستند که جوانهها و اندامهاي حاصل از آنها به طور دائم درون آب غوطهور است. ج- ژئوفيتها، گياهاني هستند که جوانههاي احياکنندهي آنها روي ريزوم يا درون پياز يا غده و زيرخاک قرار دارند.
تروفيتها:
گياهان يکسالهاي هستند که هر سال از طريق بذر تجديد حيات پيدا ميکنند؛ اين شکل زيستي در مناطق بياباني بهوفور يافت ميشود [128].

(2-3-4) تعيين پراکنش جغرافيايي گونهها
پراکنش جغرافيايي هر گونه با استفاده از اطلاعات مربوط به پراکنش در فلورهاي مختلف به ويژه فلورا ايرانيکا [117] استخراج و مناطق جغرافيايي هر گونه بر اساس نظريات زوهري [6]، لئونارد [129] و تاختاجان [130] تعيين شده است.
PL يا عناصر چند ناحيهاي اشاره به گونههايي دارد که در بيش از سه منطقهي فيتوجغرافيايي پراکنش دارند.
SCOS يا عناصر نيمه جهانوطني گونههايي هستند که در اکثر قارهها، نه همهي آنها، حضور دارند.
COS يا عناصر جهانوطني اشاره به گونههايي دارد که گسترهي توزيع وسيعي دارند.
ES، IT و M گونههايي هستند که گسترهي توزيع آنها، به ترتيب مناطق اروپا-سيبري، ايرانو-توراني و مديترانهاي است.
Endem يا گونههاي انحصاري گونههايي هستند که بومي ايران ميباشند.

(2-4) شباهت فلوريستيکي جنگلهاي نور و سيسنگان
پس از به دست آمدن ليست گونههاي گياهي دو منطقه، شباهت فلوريستيکي بين دو منطقه با استفاده از فرمول سورنسون [131] محاسبه شد.
شاخص سورنسون که به عنوان ضريب تشابه سورنسون شناخته ميشود، يک فرمول آماري براي مقايسهي تشابه دو نمونه است و فرمول آن به صورت زير ميباشد:
(2-1) QS =2C/(A +B)
A و B به ترتيب تعداد گونهها در نمونههاي A و B ميباشند و C تعداد گونههايي است که در هر دو نمونه ديده ميشود؛ QS ميزان تشابه دو نمونه است که ميزان آن از 1-0 متغير ميباشد. در اينجا، A و B گونههاي گياهي موجود در جنگل نور و سيسنگان و C گونههاي مشترک بين دو جنگل ميباشد.

(2-5) تجزيه و تحليل دادههاي جامعهشناسي
مطالعه بر اساس روش براون-بلانکه انجام گرفت [132] که در آن از مقياسهاي پوشش فراواني (+، 1، …، 5) استفاده شده بود.
آناليز اطلاعات توسط رايانه و با استفاده از آناليز دوطرفهي اصلاحشدهي گونههاي معرف49 [133، 134] در نرمافزار جويس50 [135] انجام شد.
سطوح قطع گونههاي دروغين51 معادل 7 و ارزش سطوح قطع به صورت 1، 2، 3، 4، 5، 6 و 7 در نظر گرفته شد. حداقل اندازهي گروه معادل 2 در نظر گرفته شد. وفاداري52 گونهها به خوشهها و گونههاي شاخص براي واحدهاي پوشش گياهي، با دادههاي حضور/ عدم حضور محاسبه شد که از ضريب في53 استفاده ميکرد. گونههاي مزبور گونههايي هستند که حضور پررنگتر و نيز معنيدارتري در هر واحد پوششي دارا ميباشند (P<0.05) و به علاوه داراي ضريب في بالاتري ميباشند. گونههايي با ?>0.3و P 0.05 به عنوان گونهي شاخص54 در نظر گرفته شدند. حد آستانه براي في، 3/0 در نظر گرفته شد تا ليستهاي بلند و کوتاهي از گونههاي شاخص براي هر کدام از واحدهاي پوششي حاصل نشود [136]. از آناليز رستهبندي DCA55، براي نشان دادن ارتباط بين گروههاي پوشش گياهي حاصل در روشهاي طبقهبندي، استفاده شد [137].

فصل سوم؛ نتايج

(3-1) نتايج فلوريستيکي در مناطق مورد مطالعه
بررسيهاي فلوريستيکي در جنگل نور نشاندهندهي حضور 185 گونهي گياهي متعلق به 150 جنس و 68 تيره است در حالي که فلور جنگل سيسنگان نشاندهندهي 138 گونه متعلق به 114 جنس و 56 تيرهي گياهي است. در مجموع، 225 گونهي گياهي از 178 جنس و 76 تيره از اين دو جنگل جمعآوري شدهاند. از ميان 76 تيرهي گياهي، 9 تيره نهانزاد آوندي و 67 تيره متعلق به نهاندانگان ميباشند (جدول 3-1).

جدول (3- 1) ليست گونههاي گياهي مناطق مورد مطالعه
اشکال زيستي:
Ch: کاموفيت، GB: ژئوفيت پيازدار، GC: ژئوفيت بنهدار، GR: ژئوفيت ريزومدار، GS: ژئوفيت استولوندار، GT: ژئوفيت غدهدار، Hem: هميکريپتوفيت، Hel: هلوفيت، Hyd: هيدروفيت، Ph: فانروفيت، Th: تروفيت.
پراکنش جغرافيايي:
Cau: کائوکازين، COS: جهان وطني، En: اندميک، ES: اروپا-سيبري، Euxino-Hyr: اکسينو-هيرکاني، Hyr: هيرکاني، IT: ايرانو-توراني، M: مديترانهاي، PL: چند ناحيهاي، SCOS: تقريبا جهانوطني، SS: ساحارا-سيندي، N: شمال، S: جنوب، E: شرق، W: غرب، Afgh: افغانستان، Azer: آذربايجان، Him: هيماليا، Khor: خراسان، Mts: کوهها، Pak: پاکستان، Temp: معتدله، Transcau: ترانس کائوکاسوس، Turco: ترکمنستان.
موقعيت:
NI: داخل جنگل نور، NM: حاشيهي جنگل نور، SI: داخل جنگل سيسنگان، SM: حاشيهي جنگل سيسنگان.
گونهها
شکل زيستي
پراکنش جغرافيايي
محل جمعآوري
شمارهي هرباريومي (دانشگاه مازندران)
Pteridophytes

Aspleniaceae

Asplenium adiantum-nigrum L.
GR
PL
NI-SI
2422
Phyllitis scolopendrium (L.) Newman
GR
PL (N Temp.)
NI-SI
2562
Dennstaedtiaceae

Pteridium aquilinum (L.) Kuhn
GR
COS
NI
2561
Dryopteridaceae

Dryopteris raddeana Fomin
GR
M [Hyr]
NI
2405
Polystichum aculeatum (L.) Roth
GR
PL
NI
2453
Polystichum woronowii Fomin
GR
Euxino-Hyr
NI
2402
ادامهي جدول (3- 1)
Equisetaceae

Equisetum telmateia Ehrh.
GR
PL (N Temp.)
NI-NM
2446
Onocleaceae

Matteuccia struthiopteris (L.) Tod.
GR
PL
NI
2421
Ophioglossaceae

Ophioglossum vulgatum L.
GR
PL (N

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید